Rabia Rana
İş hayatında kadın olmanın büyük çaba ve özveri istediği düşünüldüğünde bunun inşaat sektörüne yansımalarını tahmin etmek zor olmasa gerek. Kaldı ki, Türkiye İstatistik Kurumu verileri de kadın istihdamının en az olduğu sektör olarak inşaat sektörünü işaret etmekte. Okul sıralarında başlayan gelecek sancıları, sahaya inildiğinde kadın olarak sektörde var olmanın zorlukları karşısında meslek seçimi konusunda doğru seçim olup olmadığını sorgulamaya kadar varabiliyor. Erkek egemen bir sektörde sadece tasarım değil uygulama alanında da kendini geliştirmek, kariyerinde bu alanda ilerlemek isteyen kadının işi hiç de kolay değil. Biliyoruz ki meslek hayatı boyunca hiç şantiye deneyimi olmayan kadınlar var günümüzde. Bu belki iş verenden, belki işi talep edenden, belki şantiye şartlarından veya kültür ve eğitim farklılıklarından ortaya çıkıyor. Sonuç olarak bu sektörde kadın olmak iş hayatına 1-0 yenik başlamak anlamına geliyor.
Türkiye'de inşaat sektörünün ilk kadın sivil toplum kuruluşu "İnşaat ve Kadın Derneği (İVKAD)" işte bu sorunlara çözüm arayan yedi bayan mimardan oluşan bir ekiple kuruldu. 8 Mart Kadınlar Günü öncesinde bir kokteyl ile açılışı gerçekleşecek olan İVKAD Yönetim Kurulu Başkanı Rabia Rana ile Arkitera Mimarlık Merkezi olarak dernek hakkında bir söyleşi gerçekleştirdik.
Aslı Tüfekçi: İnşaat ve Kadın Derneği (İVKAD) kurma fikri nasıl ortaya çıktı?
Rabia Rana: Bu oluşum hep aklımızda vardı. Belki iki yıllık bir serüven bu. Yurtdışında birçok örnekleri vardı. Örneğin, The Society of Women Engineers (SWE) 1950, The National Association of Women in Construction (NAWIC) 1953 ve Association for Women in Architecture 1922 yılında kurulmuştur.
Emine Merdim Yılmaz: Kuruluş aşamasında sizinle birlikte yer alan isimler kimler?
RR: Dernek kurucularımız, Mimar Emel Özcan Mürseloğlu (MSÜ), Mimar İlkin Bilgin Taşpınar (ODTÜ), Yüksek Mimar Melda Gürbüz Karakişi (İTÜ), Mimar Nilüfer Ustamehmetoğlu (İTÜ), Mimar Özlem Kurular Benli (YTÜ) ve Yüksek Mimar Bilge Kaya (YTÜ-BÜ).
AT: Başlangıçta sizi destekleyen, daha sonra işbirliği içinde olduğunuz kurum ve kuruluşlar var mı?
RR: Gerek iş arkadaşlarımız, gerek üniversitelerdeki hocalarımız ve diğer kadın STK'lar arasında birçok sözlü anketler yaptık. Böyle bir organizasyon olsa katılır mısınız? Bu tür bir oluşuma nasıl bakarsınız? Türkiye'de böyle bir oluşumu destekler misiniz? soruları ile küçük bir kamuoyu yoklaması yaptık. Hocalarımızdan çok büyük destek aldık. Yine diğer kadın STK'lardan, Kadın Dernekleri Federasyonu Başkanı'ndan ve meslektaşlarımızdan bu bağlamda olumlu "mutlaka" alınca 2009 Aralık ayında resmen kurulduk. Kadınlar günü dolayısıyla bir açılış kokteyli yapalım ve basına duyuralım istedik. Kadın Dernekleri Fedarasyonu, Gelişim Platformu Derneği, Meslek Odaları ve sektörel firmalar destek veren kuruluşlardan bazıları.
EMY: Üye almaya başladınız mı? Üyelik için belli kriterlerniz var mı?
RR: Üyelik için özel bir kriter aramıyoruz. Yurtdışında kadın mimarlar, kadın mühendisler olarak ayrılmış durumda. Tabi bunlar 50-60 yıllık köklü kuruluşlar. Biz daha yeni başlıyoruz ve bu anlamda ayrılmayalım da istedik. Ortak sahada çalışıyoruz neden bunu birlikte başarmayalım. Sektörde kadın olmanın verdiği zorlukları birbirimize daha rahat aktarabileceğimizi düşünüyoruz.
AT: Çok yeni olmanıza karşı katılım oranı nasıl?
RR: Henüz çok yeni kurulmuş olmamıza rağmen her geçen gün katılım hızla artıyor. Hedefimiz sadece inşaat sektöründeki kadınların sorunları değil. Ekoloji, yapılaşma, kentleşme gibi genel sorunlara da kadın gözü ve hassasiyetiyle bakmayı, bu yönde çalışmalar yapmayı amaçlıyoruz.
AT: Gelecekteki projeleriniz nelerdir?
RR: Özellikle mühendislik ve mimarlık fakültelerinde okuyan başarılı kız öğrenciler için burs hedeflerimiz var. Sektörde kendilerini nelerin beklediğini, karşılacakları zorluklar karşısında nasıl bir yol izlemeleri gerektiği konusunda eğitimler ve seminerler vermek istiyoruz. Gençlere üniversite öncesi meslek seçimi aşamasında faydalı olabilmeyi, "keşke tercihimi bu yönde kullanmasaydım" dedirtmemek için mesleğin güzelliklerini onlara aktarmayı hedefliyoruz. Sonuç olarak kadınların meslekleri ile gurur duymalarını istiyoruz.
Ayrıca, ilerideki projelerimiz arasında inşaat sektöründen olmayan kadınları da derneğimize dahil etmek bulunuyor. Lise mezunu bayanlara, firmalar ve Milli Eğitimin Bakanlığı ile de işbirliği sağlayabilirsek kadınları özellikle dekorasyon işlerinde sertifikalı ustalık eğitimi, uzun vadede projelerimiz arasında yer alıyor. Böylece kendilerine meslek sahibi olabilme imkanı sağlamak istiyoruz. Ama şu anda mimar mühendis dayanışmasını gerçekleştirmeye çalışıyoruz.
AT: Derneğin yurtdışı bağlantıları olacak mı?
RR: Uzun vadede hedeflerimiz arasında yer alıyor. Gelecekte bağlantıya geçip ortak çalışma yapmak istiyoruz. Ama her şeyden önce, bizim onların 50-60 yıllık tecrübelerine ve bilgi birikimlerine ihtiyacımız var. Bunlar arasında daha öncede saydığım The Society of Women Engineers (SWE), The National Association of Women in Construction (NAWIC) ve Association for Women in Architecture bulunmakta. Ayrıca The Society of Women Engineers (SWE) başkanı da bir Türk.
EMY: Bir mimar olarak sektörde kadınlar ne gibi zorluklarla karşılaşıyor?
RR: Mezun oluyorsunuz ve sahaya iniyorsunuz. Sahada kendinizi yalnız hissediyorsunuz çünkü erkekler önyargı ile yaklaşıyorlar. Belki de ustaların tepkisinden çekiniyorlar. Tabi burda erkek mühendis ve mimar arkadaşlara haksızlık etmemek lazım. Aslında bu biraz kültürle alakalı. Yurtdışında farklı mı? Hayır. Ama sayımız arttıkça tepkileri de aza indirgeriz kanaatini taşıyoruz... Devlet İstatislik Enstitüsü'nün raporuna bakıldığında kadınların istihdamının en az olduğu sektör inşaat sektörü. Bu bilinen bir gerçek Dünya Bankası da bunu araştırmış ve inşaat sektöründe bu oran yaklaşık binde iki.
AT: Peki sizce neden böyle bir sonuç çıkıyor ortaya?
RR: Çünkü erkek işi olarak görülüyor. Her yeni mezun uygulamayı görmek ister. Fakat bunun için doğru firma bulunur mu bulunmaz mı, olur mu olmaz mı diye hep bir endişe içindedir. Hiç saha görmeyen kadınlar olduğunu biliyorum. Çoğunun içinde kalmıştır. Uygulamada inşaat sektörünün bir parçası ve kadınların bu deneyimi yaşaması gerekli.
EMY: Sizce işe alımda pozitif bir ayrımcılık söz konusu mu?
RR: Özellikle sahada erkek elemanlar tercih ediliyor.İlanlarını bu şekilde veriyor. Gerçi artık birçok kadın derneği de buna karşı ve bildiğim kadarıyla bu yasal olan bir yaklaşım değil. İnşaat sektöründe sahada daha çok kadın, proje müdürü ve lider görmek istiyoruz. Kadınlar erkeklerde aynı sıralarda okuyorlar, baktığınız zaman belki okul sıralamasında ilk üçte oluyorlar fakat sonra zaman geçtikçe erkekler daha ön planda oluyor. Erkekler için daha çok fırsat söz konusu. Fakat ben kadınların hırsına, becerilerine ve zekalarına çok güveniyorum. Gelecekte inşaat sektöründe kadın liderlerin, yöneticilerin artacağına inanıyorum.
AT: İVKAD'ın bahsettiğiniz konular üzerine nasıl bir etkisi olacak? Bu yönde projeleriniz nelerdir?
RR: Üyelerimize mesleki gelişimlerinde ve kariyer hedeflerinde ihtiyaçları olacağına inandığımız eğitim ve seminerler düzenlemeyi, kariyer network ortamı kurmayı, ortak platformlar yaratmayı hedefliyoruz. Ayrıca sektörel pek çok konuda da sosyal içerikli projelerimiz olacak. Etkinliklerimiz www.ivkad.org adresinden takip edilebilir.
